۲۰ امتحان نهایی / مهارت شیمی
موازنه، نسبت، تبدیل

استوکیومتری؛
فقط مول‌ها از پل ضرایب معادله عبور می‌کنند

ضرایب معادله رابطهٔ مقدار ماده‌ها را نشان می‌دهند. داده‌ای که با جرم، حجم یا تعداد ذره آمده باید ابتدا به مول تبدیل شود؛ سپس نسبت مولی اعمال و در پایان مولِ خواسته به واحد نهایی برگردانده شود.

a:b

معادله را پیش از نسبت‌گیری موازنه کن

ضرایب یک معادلهٔ ناموازنه نسبت معتبر نمی‌سازند. شمار اتم‌ها را در دو طرف کنترل کن و کوچک‌ترین ضرایب مناسب را بنویس. فرمول مواد را برای رسیدن به تساوی تغییر نده.

مادهٔ داده‌شده و خواسته‌شده را قاب بگیر

در صورت مسئله نام دو ماده را مشخص کن و آن‌ها را در معادله پیدا کن. داده‌های اضافی را فعلاً کنار بگذار. نسبت مولی باید دقیقاً از ضرایب همین دو ماده ساخته شود.

زنجیرهٔ اصلی

واحد داده ← مولِ مادهٔ داده‌شده ← نسبت ضرایب ← مولِ مادهٔ خواسته‌شده ← واحد پاسخ

پیش از نسبت مولی، واحد را به مول برسان

ضریب‌های معادله مستقیماً نسبت گرم‌ها یا تعدادهای دلخواه نیستند. جرم را با جرم مولی، تعداد ذره را با شمار ذره در هر مول و دادهٔ دیگر را با رابطهٔ مناسب به مقدار ماده تبدیل کن.

کسر نسبت را با واحد و نام ماده بنویس

مول مادهٔ خواسته را در صورت و مول مادهٔ داده‌شده را در مخرج قرار بده تا واحد و نام داده حذف شود. نوشتن فقط دو عدد ضریب، احتمال وارونه‌کردن نسبت را بالا می‌برد.

یک نسبت، یک گام شیمیایی است

تبدیل جرم به مول یا مول به ذره گام واحدی است؛ عبور از یک ماده به مادهٔ دیگر گام شیمیایی. این دو را در یک ضریب مبهم ادغام نکن تا مسیر برای تصحیح و یافتن خطا قابل دنبال‌کردن بماند.

مادهٔ اضافی را بی‌دلیل وارد نکن

اگر رابطهٔ دو ماده از ضرایب مستقیم آن‌ها به دست می‌آید، لازم نیست از همهٔ مواد معادله عبور کنی. کوتاه‌ترین زنجیره‌ای را بنویس که داده را به خواسته وصل می‌کند و پایستگی را حفظ می‌کند.

شرایط مسئله را پیش از محاسبه بررسی کن

اگر مقدار بیش از یک واکنش‌دهنده داده شده، شاید تعیین مادهٔ محدودکننده لازم باشد. اگر خلوص یا بازده مطرح است، مشخص کن اصلاح داده در کدام نقطهٔ زنجیره انجام می‌شود. بدون بررسی، فرض تبدیل کامل همهٔ داده‌ها را وارد نکن.

مسئلهٔ چندمرحله‌ای را به واکنش‌های جدا بشکن

برای هر معادله یک نسبت مستقل بنویس و مادهٔ مشترک را پل میان دو مرحله قرار بده. ضرایب دو واکنش را مستقیم با هم ترکیب نکن مگر اینکه مسیر مولی و حذف مادهٔ میانی روشن باشد.

پاسخ را به واحد خواسته برگردان

پس از یافتن مول مادهٔ مقصد، صورت سؤال را دوباره بخوان. اگر جرم، تعداد ذره یا کمیت دیگری خواسته شده، تبدیل پایانی را انجام بده. توقف روی مول وقتی سؤال گرم می‌خواهد پاسخ را ناقص می‌گذارد.

جهت و مرتبه را کنترل کن

ضرایب معادله می‌گویند مول خواسته نسبت به مول داده باید بزرگ‌تر، کوچک‌تر یا برابر باشد. سپس اثر تبدیل واحد را جدا بسنج. برای تبدیل‌های جرم و ذره از راهنمای مول، جرم و ذره و برای حالت‌های ترکیبی از خلوص، بازده و محدودکننده استفاده کن.