۱۰ نمونه سؤال ضمیر و مرجع؛
شخص، جنس و شمار را با اسم مرجع تطبیق بده

جدول تطبیق

ـهُ برای مفرد مذکر، ـها برای مفرد مؤنث، ـهما برای مثنی، ـهم برای جمع مذکر و ـهنّ برای جمع مؤنث به کار می‌رود؛ نقش دقیق از جایگاه در جمله معلوم می‌شود.

سؤال ۱: ـه

در «قرأَ علیٌّ کتابَهُ»، ضمیر «ه» به چه کسی برمی‌گردد؟

پاسخ: به «علی»؛ معنای عبارت «کتابش» است.

سؤال ۲: ـها

در «فاطمةُ أخذتْ قلمَها»، مرجع «ها» چیست؟

پاسخ: فاطمة، چون ضمیر مفرد مؤنث است.

سؤال ۳: ـهم

در «الطّلّابُ کتبوا واجبَهم»، مرجع «هم» چیست؟

پاسخ: الطلاب؛ ضمیر جمع مذکر با آن هماهنگ است.

سؤال ۴: ـهنّ

در «الطّالباتُ قرأنَ کتبَهنَّ»، مرجع «هن» را بنویسید.

پاسخ: الطالبات، جمع مؤنث.

سؤال ۵: ـهما

در «المعلّمتانِ شرحتا درسَهما»، ضمیر «هما» به چه مرجعی برمی‌گردد؟

پاسخ: المعلمتان، چون مرجع مثنی است.

سؤال ۶: ضمیر فاعلی

در «ذهبوا إلی المدرسةِ»، واو جماعت چه نقشی و چه مرجعی دارد؟

پاسخ: ضمیر متصل در جایگاه فاعل و اشاره به گروه جمع مذکرِ معلوم از بافت است.

سؤال ۷: ضمیر مستتر

فاعل «أدرسُ» کدام ضمیر است؟

پاسخ: ضمیر مستتر «أنا»؛ شناسهٔ فعل شخص متکلم را نشان می‌دهد.

سؤال ۸: تطبیق ناممکن

آیا «ها» می‌تواند بدون قرینه به جمع مذکر برگردد؟

پاسخ: در الگوی این تمرین خیر؛ «ها» مفرد مؤنث است و جمع مذکر با «هم» نشان داده می‌شود.

سؤال ۹: دو مرجع ممکن

اگر دو اسم مفرد مذکر پیش از «ه» آمده باشند، چگونه مرجع را پیدا می‌کنیم؟

پاسخ: علاوه بر تطبیق دستوری، معنای فعل و ارتباط جمله‌ها را بررسی می‌کنیم؛ اگر هنوز مبهم است، متن برای تعیین قطعی کافی نیست.

سؤال ۱۰: بازنویسی رفع ابهام

برای رفع ابهام ضمیر چه راهی وجود دارد؟

پاسخ: اسم مرجع را به‌جای ضمیر تکرار یا جمله را طوری بازچینی می‌کنیم که تنها یک مرجع سازگار نزدیک و روشن بماند.

چطور خودتصحیح کنی؟

بالای هر ضمیر سه برچسب شخص، جنس و شمار بنویس. اسم‌های نامتناسب را حذف کن و در پایان ترجمهٔ جمله را با مرجع انتخابی بخوان.