۱۰ نمونه سؤال جملهٔ اسمیه و فعلیه؛
ابتدای ساختار را بخوان، سپس هسته‌های جمله را پیدا کن

قالب تحلیل

در جملهٔ اسمیه مبتدا و خبر و در جملهٔ فعلیه فعل و فاعل را پیدا کن. اگر فعل متعدی باشد، مفعول‌به نیز می‌تواند حضور داشته باشد.

سؤال ۱: تشخیص ساده

«الطّالبُ مجتهدٌ» اسمیه است یا فعلیه؟

پاسخ: با اسم «الطالب» آغاز شده، پس اسمیه است؛ الطالب مبتدا و مجتهد خبر است.

سؤال ۲: جملهٔ فعلیه

در «کَتَبَ الطّالبُ الدرسَ» نوع جمله و نقش‌ها را بنویسید.

پاسخ: فعلیه؛ کتب فعل، الطالب فاعل و الدرس مفعول‌به است.

سؤال ۳: ضمیر در آغاز

«هو حاضرٌ» چه نوع جمله‌ای است؟

پاسخ: اسمیه؛ «هو» ضمیر و مبتدا و «حاضر» خبر است.

سؤال ۴: فعل و فاعل پنهان

در «أکتبُ الدرسَ» فاعل کجاست؟

پاسخ: فاعل ضمیر مستتر «أنا» در فعل است و الدرس مفعول‌به است؛ جمله فعلیه است.

سؤال ۵: خبر جمله‌ای

«الطّالبُ یقرأُ الکتابَ» با وجود فعل، چرا اسمیه است؟

پاسخ: ساختار با «الطالب» آغاز شده است؛ الطالب مبتدا و جملهٔ فعلیهٔ «یقرأ الکتاب» در جایگاه خبر قرار دارد.

سؤال ۶: جار و مجرور

در «الکتابُ علی المکتبِ» مبتدا و خبر چیست؟

پاسخ: الکتاب مبتدا و «علی المکتب» شبه‌جمله در جایگاه خبر است.

سؤال ۷: تبدیل ترتیب

«ذهبَ علیٌّ إلی المدرسةِ» را با آغاز اسمی بازنویسی کنید.

پاسخ: علیٌّ ذهبَ إلی المدرسةِ؛ ساختار جدید اسمیه و جملهٔ فعلیه خبر آن است.

سؤال ۸: مفعول‌به

آیا هر جملهٔ فعلیه حتماً مفعول‌به دارد؟

پاسخ: خیر؛ فعل لازم مانند «جلسَ الطفلُ» با فاعل کامل می‌شود و مفعول‌به ندارد.

سؤال ۹: تشخیص از ترجمه

چرا ترجمهٔ فارسی برای تعیین اسمیه یا فعلیه کافی نیست؟

پاسخ: ترتیب طبیعی فارسی می‌تواند با عربی متفاوت باشد؛ نوع جمله از ساختار متن عربی تعیین می‌شود.

سؤال ۱۰: نقش خبر

در «العلمُ نورٌ» خبر چه نوع واژه‌ای است؟

پاسخ: «نور» خبر مفرد برای مبتدای «العلم» است.

چطور خودتصحیح کنی؟

زیر نخستین هستهٔ جمله خط بکش، سپس فقط یکی از دو مسیر «مبتدا و خبر» یا «فعل و فاعل» را آغاز کن. نقش‌ها را با حرکت و معنا کنترل کن.