۲۰ امتحان نهایی / برنامه مهارتی · دستور زبان فارسی
۱۴ روز تا دیدن ساختمان جمله

برنامهٔ ۱۴روزهٔ دستور زبان فارسی؛
از فعل شروع کن و رابطهٔ اجزا را نشان بده

هر جلسه ۴۰ دقیقه دارد: یافتن هستهٔ ساخت، تعیین مرز گروه‌ها، نام‌گذاری نقش و بازسازی جمله برای کنترل پاسخ.

۱۴
قانون اجرا

نام‌گذاری بدون شاهد کافی نیست. زیر هر پاسخ کوتاه بنویس کدام نشانهٔ ساختاری—فعل، هسته، وابسته یا رابطه با جزء دیگر—انتخابت را ثابت می‌کند.

روز ۱: آزمون تشخیصی جمله

از راهنمای دستور زبان فارسی ده تمرین متنوع حل کن. خطاها را به «مرز گروه»، «نقش»، «فعل» و «نوع جمله» تقسیم کن.

روز ۲: فعل، نهاد و گزاره

در ده جمله ابتدا فعل را پیدا کن، سپس با پرسش از فعل نهاد و اجزای گزاره را تعیین کن. جمله‌های دارای نهاد پنهان را نیز بازسازی کن.

روز ۳: فعل اسنادی و مسند

فعل اسنادی و مسند را تمرین کن. جمله را با یک فعل غیر اسنادی مقایسه و توضیح بده چرا نقش جزء پس از فعل تغییر می‌کند.

روز ۴: فعل گذرا و ظرفیت

با فعل گذرا و ناگذر، نیازهای فعل را پیش از تعیین نقش بنویس. معیار عبور: تحلیل درست هشت جمله از ده جمله.

روز ۵: گروه اسمی و هسته

گروه اسمی را با کروشه مرزبندی کن، هسته را مشخص و هر وابسته را مستقیم به هسته یا وابستهٔ دیگر وصل کن.

روز ۶: وابستهٔ وابسته

وابستهٔ وابسته را روی ترکیب‌های چندلایه تمرین کن. حذف آزمایشی هر جزء باید نشان دهد به کدام واژه وابسته است.

روز ۷: آزمون میان‌راه

هشت جمله را در ۲۵ دقیقه تحلیل کن. معیار عبور: هفت پاسخ با مرزبندی گروه، فعل، نقش‌های اصلی و یک دلیل کوتاه.

روز ۸: نقش‌های دستوری

از نقش دستوری در جمله استفاده کن. یک واژهٔ یکسان را در سه جمله با سه نقش متفاوت قرار بده تا نقش را از شکل واژه جدا کنی.

روز ۹: قید و متمم

قید و متمم را با توجه به نیاز فعل و امکان حذف مقایسه کن؛ معنای جمله پس از حذف را نیز بررسی کن.

روز ۱۰: بدل، عطف و بیان

در بدل، عطف و بیان رابطهٔ جزء دوم با جزء اول را بنویس و با جابه‌جایی یا حذف کنترل کن.

روز ۱۱: جملهٔ ساده و مرکب

جملهٔ ساده و مرکب را از روی تعداد فعل و رابطهٔ بندها تشخیص بده؛ هر بند را جدا قاب بگیر.

روز ۱۲: پایه، پیرو و پیوند

جملهٔ پایه و پیرو و واو عطف و ربط را با بازنویسی دو جملهٔ کوتاه تمرین کن.

روز ۱۳: حذف به قرینه و ترمیم خطا

در حذف به قرینه جزء حذف‌شده را بازگردان. سپس سه خطای پرتکرار دفترت را با جمله‌های تازه بازآزمایی کن.

روز ۱۴: آزمون خروج

یک مجموعهٔ هم‌سطح روز نخست حل کن. معیار پایان: ۸۵ درصد تحلیل درست و نبودن هیچ نقش دستوری بدون شاهد ساختاری.