۲۰ امتحان نهایی / نمونه سؤال · دهم
۱۰ سؤال ساختار و فرایند

نمونه سؤال زیست دهم؛
ماده را در مسیر ساختارها دنبال کن

این آزمونک در همین سایت تألیف شده و برگهٔ رسمی نیست. در هر پاسخ ساختار، فرایند و پیامد را جدا کن و نتیجه را فقط تا اندازه‌ای بنویس که دادهٔ سؤال پشتیبانی می‌کند.

۱۰
آزمونک تألیفی و غیررسمی

موقعیت‌ها برای تمرین ساخته شده‌اند. نام ساختارها و جزئیات را با کتاب درسی پایهٔ خودت تطبیق بده.

۱. سطح و حجم

سؤال: چرا کوچک‌بودن یاخته می‌تواند تبادل ماده با محیط را آسان‌تر کند؟

پاسخ پیشنهادی

در اندازهٔ کوچک‌تر، نسبت سطح به حجم بیشتر است و برای هر واحد حجم، سطح بیشتری برای تبادل وجود دارد.

۲. غشا

سؤال: چرا عبورپذیری انتخابی غشا برای هم‌ایستایی مهم است؟

پاسخ پیشنهادی

ورود و خروج مواد بر اساس نیاز و شرایط تنظیم می‌شود و ترکیب درون یاخته در محدودهٔ مناسب باقی می‌ماند.

۳. گوارش مکانیکی

سؤال: خردشدن غذا چگونه به گوارش شیمیایی کمک می‌کند؟

پاسخ پیشنهادی

سطح تماس غذا با آنزیم‌ها بیشتر می‌شود و فرصت اثرگذاری بر ماده افزایش می‌یابد، بی‌آنکه خودِ خردشدن پیوندهای شیمیایی را الزاماً بشکند.

۴. جذب

سؤال: پرزهای فراوان روده چه رابطه‌ای با جذب دارند؟

پاسخ پیشنهادی

سطح عبور مواد را افزایش می‌دهند و امکان انتقال بیشتر مواد گوارش‌یافته را فراهم می‌کنند.

۵. تهویه و تبادل گاز

سؤال: تفاوت تهویه و تبادل گاز را توضیح بده.

پاسخ پیشنهادی

تهویه جابه‌جایی هوا به درون و بیرون دستگاه تنفس است؛ تبادل گاز عبور اکسیژن و کربن‌دی‌اکسید میان سطوح و خون یا محیط است.

۶. سطح تنفسی

سؤال: نازک و مرطوب‌بودن سطح تنفسی چه فایده‌ای دارد؟

پاسخ پیشنهادی

فاصلهٔ انتشار را کم و حل‌شدن گازها را ممکن می‌کند؛ هر دو انتقال را آسان‌تر می‌کنند.

۷. گردش مواد

سؤال: چرا جداشدن نسبی مسیر خون پر‌اکسیژن و کم‌اکسیژن می‌تواند کارایی را افزایش دهد؟

پاسخ پیشنهادی

اختلاط کمتر، اختلاف غلظت و رساندن اکسیژن مناسب‌تر به بافت‌ها را حفظ می‌کند.

۸. نفرون

سؤال: تفاوت پالایش و بازجذب در تشکیل ادرار چیست؟

پاسخ پیشنهادی

پالایش مواد را از خون وارد بخش آغازین نفرون می‌کند؛ بازجذب مواد لازم را از مایع نفرون به خون بازمی‌گرداند.

۹. آوند گیاهی

سؤال: آوند چوبی و آبکشی را از نظر مادهٔ اصلی حمل‌شده مقایسه کن.

پاسخ پیشنهادی

چوبی عمدتاً آب و مواد معدنی و آبکشی مواد آلی ساخته‌شده را جابه‌جا می‌کند.

۱۰. روزنه

سؤال: بسته‌شدن روزنه چه سود و چه هزینه‌ای برای گیاه دارد؟

پاسخ پیشنهادی

اتلاف آب را کاهش می‌دهد، اما ورود کربن‌دی‌اکسید و در نتیجه امکان فتوسنتز را نیز محدود می‌کند.

چطور خودتصحیح کنی؟

پاسخ را به ساختار، ویژگی، فرایند و پیامد تقسیم کن. تمرین بیشتر در نمونه سؤال تألیفی زیست و تحلیل شکل زیست قرار دارد.

مسیرهای مرتبط

مهارت‌های مکمل

سؤال تألیفی زیست تحلیل شکل گوارش و جذب